على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1512
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بدست يا به پا . و دعث الرجل ( مجهولا ) : رسيد بان مرد فراخه و سستى و دردسر . دعث ( de's ) ا . ع . باقى ماندهء آب در حوض و جز آن . و كينه و دشمنى . ج : ادعاث و دعاث . دعثر ( da'sar ) ص . ع . گول و احمق . دعثر ( de'asr ) ص . ع . جمل دعثر : شتر قوى كه هر چيز را بشكند و ويران سازد . دعثرة ( da'sarat ) م . ع . دعثره دعثرة : ويران كرد آن را و منهدم ساخت . و دعثر الشيئ : شكست آن چيز را . دعثور ( do'sur ) ا . ع . حوض گرداگرد برآورده . و حوضى كه آراستگى آن تمام و خوب نباشد . و حوضى كه گرداگرد آن شكسته و ريخته باشد . و بسيار از چارپايان . و از اعلام است . دعج ( do'j ) ص . ع . ج . ادعج و دعجاء . دعج ( da'aj ) م . ع . دعجت العين دعجا ( از باب سمع ) : نيك شد سياهى آن چشم در فراخى و يا نيك سياه شد سياهى چشم در نيك سپيدى آن . دعجاء ( da'j ' ) ا . ع . جنون . و شب اول از سه شب محاق كه شب بيست و هشتم باشد و شب دويم را كه شب بيست و نهم باشد سرار گويند و شب سيوم را كه شبى سىام بوده فلته خوانند . و نيز دعجاء : نام پشته و يا كوهى . دعجاء ( da'j ) ص . ع . نيك سياه . يق امراة دعجاء العينين : زن نيك سياه چشم . و كذلك عين دعجاء . و يق ايضا : امراة دعجاء : زن نيك سياه چشم . ج : دعج . دعجة ( dojat ) ا . ع . نيك سياهى چشم با فراخى آن و يا نيك سياهى چشم در نيك سپيدى آن . دعد ( da'd ) ا . ع . بوقلمون . و خرما . ج : دعود و دعدات و ادعد . و نام زنى ( منصرف و غير منصرف هر دو آيد ) . دعدات ( da'd t ) ع . ج . دعد . دعداع ( da'd ' ) ا و ص . ع . كوتاه بالا . و نوعى از دويدن نرم و آهسته . دعدع ( da'da ' ) ا . ع . زمين بىنبات . دعدع ( da'da ' ) ( مبنى بر سكون ) و دعدعا ( da'da'an ) ع . كلمهء امر كه به شخص لغزيدهء افتاده گويند يعنى برخيز و بمان . دع دع ( do ' - do ' ) ا . ع . كلمهايست كه بدان گوسپندان را زجر كنند . و يا كلمهء امر است كه بدان گوسپندان را زجر مىكنند . دعدعة ( da'da'at ) م . ع . دعدع دعدعة : بآهستگى دويد . و دعدع الجفتة : پر كرد كاسه را . و دعدع بالمغر : بانگ زد بر بز . و نيز دعدعة : جنبانيدن پيمانه و خنور را تا بيشتر جاى گيرد . دعر ( do'r ) ا . ع . كرمك چوب خوار . و مالك بن دعر : كسى بود كه يوسف را از چاه برآورد . دعر ( daar ) ا . ع . تباهى و فسق و پليدى ( و الفعل من سمع ) . دعر ( daar ) م . ع . دعر العود دعرا ( از باب سمع ) : دود برآورد آن چوب و افروخته نگرديد . و دعر الزند : آتش نداد آتش زنه . دعر ( daer ) ا . ع . چوب و جز آن كه سوخته شود و ناافروخته فروميرد . دعر ( daer ) و ( daar ) و ( daor ) ص . ع . عود دعر : چوب ردى بسيار دود . و كذا عود دعر و عود دعر . دعربة ( da'rabat ) ا . ع . سختى و اشكال . و اقرار . و جريمهء آزار و اذيت . و جريمهء قتل . دعرة ( do'rat ) ا . ع . كرم چوب خوار . دعرة ( da'rat ) و ( daarat ) ا . ع . تباهى و فسق . و پليدى و خبث . دعرم ( de'rem ) ا . ع . زشت روى كوتاه بالاى هيچكاره . و شترى كه آب پس خوردهء شتران خورد . دعرمة ( da'ramat ) ا . ع . كوتاه انداختن گام در سرعت . دعرور ( do'rur ) ا . ع . ناكس و لئيم . دعز ( da'z ) م . ع . راندن . و جماع كردن ( و الفعل من فتح ) . دعس ( da's ) ا و ص . ع . نشان . و طريق دعس : راه بسيار نشان و سپرده . و گاه بطور كنايه جماع را دعس گويند . دعس ( da's ) م . ع . آگندن خنور . و سخت سپردن . و دست ميان پوست بالائين و پوست تنك گوسپند انداخته پوست كندن . و نيزه در زدن به جائى . و جماع كردن ( و الفعل من فتح ) . دعس ( de's ) ا . ع . پنبه . و ريگ تودهء مدور و دعص . دعسبة ( da'sabat ) ا . ع . نوعى از دويدن . دعسجة ( da'sajat ) م . ع . دعسج دعسجة : شتابى كرد و تيز دويد . دعسرة ( da'sarat ) ا . ع . سبكى و شتاب . دعسقة ( da'saqat ) م . ع . دعسق عليهم دعسقة : حمله آورد بر آنها . و دعسقت الابل : پامال كردند شتران حوض را و شكستند . و دعسقت الجمال : راست و درست شدند شتران . و نيز دعسقة : كوشش